Categorie: Basisschool

Op de basisschool is een kind meestal 4 jaar in groep 1 en 11 of 12 jaar in groep 8. Elk jaar schuift een kind één groep op, dus de leeftijd stijgt per groep met ongeveer een jaar. Omdat kinderen op hun vierde verjaardag instromen en niet allemaal tegelijk, zitten er in één groep altijd kinderen van twee leeftijden.

In welke groep zit mijn kind?

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

In de tabel hieronder zie je per groep hoe oud kinderen gemiddeld zijn aan het begin en aan het eind van het schooljaar. Klik door naar de groep voor meer uitleg over wat kinderen in dat jaar leren.

Leeftijd per groep in één tabel

Groep	Leeftijd begin schooljaar	Leeftijd eind schooljaar	Bijzonderheid
Groep 1	4 jaar	5 jaar	Instroom op de vierde verjaardag
Groep 2	5 jaar	6 jaar	Vanaf 5 jaar geldt de leerplicht
Groep 3	6 jaar	7 jaar	Leren lezen en schrijven
Groep 4	7 jaar	8 jaar	Eerste tafels en klokkijken
Groep 5	8 jaar	9 jaar	Alle tafels, getallen tot 1000
Groep 6	9 jaar	10 jaar	Breuken en kommagetallen
Groep 7	10 jaar	11 jaar	Procenten, eerste schooladviesgesprekken
Groep 8	11 jaar	12 jaar	Doorstroomtoets en schooladvies

Na groep 8 gaan de meeste kinderen op 12-jarige leeftijd naar de brugklas van de middelbare school. In totaal duurt de basisschool dus acht jaar.

Waarom zitten er twee leeftijden in één groep?

Een kind mag naar de basisschool vanaf de dag dat het 4 jaar wordt. Een kind dat in augustus jarig is, begint dus bijna een jaar eerder dan een kind dat in juni 4 wordt. Toch zitten ze vaak in dezelfde groep. Daardoor is het normaal dat er binnen een klas ongeveer een jaar leeftijdsverschil zit.

Het verschil kan groter worden door een paar situaties:

• Kleuterverlenging: een kind blijft een extra jaar in groep 1 of 2 en gaat dus een jaar later naar groep 3.
• Doubleren: een kind doet een groep over, bijvoorbeeld omdat het nog niet klaar is voor de stof van het volgende jaar.
• Versnellen: een kind slaat een groep over en is daardoor jonger dan de rest van de klas.
• Instroom uit het buitenland: kinderen die later in Nederland komen wonen, worden geplaatst in de groep die het best past bij hun niveau en leeftijd.

Herfstkinderen: groep 2 of meteen door?

Kinderen die in de herfst of winter jarig zijn, heten vaak herfstkinderen. Vroeger gold de vaste regel dat een kind dat vóór 1 oktober 6 werd, naar groep 3 ging. Die harde grens bestaat niet meer. Scholen kijken nu naar de ontwikkeling van het kind: kan het al goed meekomen in groep 3, of heeft het baat bij nog een jaar kleuterklas? Hierdoor kunnen twee kinderen die even oud zijn, toch in een andere groep zitten.

Leeftijd en leerplicht

Naar school gaan vanaf 4 jaar is in Nederland niet verplicht, maar bijna alle kinderen doen het wel. De leerplicht begint op de eerste schooldag van de maand nadat je kind 5 jaar is geworden. In de meeste gevallen zit een kind dan in groep 1 of 2. Lees meer in ons artikel over de leerplicht en vanaf welke leeftijd die geldt.

Hoe oud ben je op de middelbare school?

De leeftijdsreeks loopt na de basisschool gewoon door. In de brugklas zijn leerlingen meestal 12 of 13 jaar. Hoe lang de middelbare school duurt, hangt af van het niveau: het vmbo duurt 4 jaar, de havo 5 jaar en het vwo 6 jaar. Een havoleerling doet dus meestal eindexamen op zijn 16e of 17e, een vwo-leerling op zijn 17e of 18e. Meer over de verschillende niveaus lees je in ons overzicht van de niveaus op de middelbare school.

Oefenen per groep

Wil je weten wat je kind in een bepaalde groep leert en daar thuis mee oefenen? Op Leermiddelenplein vind je gratis rekenwerkbladen per groep, een tafeltrainer en dictees die passen bij de leeftijd van je kind.

In groep 1 ben je meestal 4 jaar. Een kind mag naar de basisschool vanaf de dag dat het 4 wordt, en stroomt dan in groep 1 in. In de loop van het jaar worden de meeste kinderen 5. Groep 1 is daarmee de jongste groep van de basisschool.

Bereken in welke groep je kind zit

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

Anders dan in de hogere groepen beginnen kleuters niet allemaal tegelijk in augustus of september. Elk kind start op of rond zijn eigen verjaardag. Daardoor groeit groep 1 in de loop van het schooljaar en zitten er grote verschillen in hoe lang kinderen al naar school gaan.

Wanneer mag je kind naar groep 1?

Je kind mag naar school vanaf de vierde verjaardag. Verplicht is dat nog niet: de leerplicht begint pas op de eerste schooldag van de maand nadat je kind 5 is geworden. Toch gaan vrijwel alle kinderen in Nederland al vanaf 4 jaar naar school. Meer hierover lees je in ons artikel over de leerplichtige leeftijd.

Voor de vierde verjaardag mag je kind meestal een paar dagen of dagdelen komen wennen. Zo leert je kind de juf of meester, het lokaal en de andere kinderen alvast kennen. Hoe dat precies gaat, spreek je af met de school.

Waarom zit het ene kind langer in groep 1 dan het andere?

Doordat kinderen instromen op hun verjaardag, verschilt de tijd in groep 1 sterk:

• Een kind dat in augustus of september 4 wordt, zit bijna een heel schooljaar in groep 1.
• Een kind dat in mei of juni 4 wordt, zit maar een paar weken in groep 1 en gaat na de zomer al naar groep 2.

Dat is geen probleem. Groep 1 en groep 2 zitten op de meeste scholen samen in een kleutergroep (een combinatie van groep 1 en 2). Een jonge instromer leert van de oudere kleuters en wordt het jaar daarna zelf een van de oudsten.

Wat doen kinderen in groep 1?

In groep 1 leren kinderen vooral spelenderwijs. Er wordt nog niet echt gelezen of gerekend met sommen, maar wel aan de basis daarvoor gewerkt:

• Taal: versjes, prentenboeken, rijmen en nieuwe woorden leren.
• Rekenen: tellen tot 10, hoeveelheden herkennen en vergelijken (meer, minder, evenveel).
• Motoriek: knippen, plakken, kleuren en buiten spelen.
• Sociaal: samen spelen, op je beurt wachten en zelfstandig je jas aantrekken.

Wil je thuis al wat spelenderwijs oefenen? Bekijk dan onze gratis werkbladen voor groep 1 met tel- en kleuropdrachten.

Hoe oud ben je in de andere groepen?

Na groep 1 volgt groep 2, waar kinderen meestal 5 jaar zijn. Daarna ga je naar groep 3, waar het leren lezen begint. Een compleet overzicht vind je in onze tabel met de leeftijd per groep op de basisschool.

In groep 2 ben je meestal 5 jaar en word je in de loop van het schooljaar 6. Groep 2 is het laatste kleuterjaar. Na groep 2 gaan de meeste kinderen naar groep 3, waar ze leren lezen, schrijven en rekenen.

Bereken in welke groep je kind zit

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

Groep 2 en de leerplicht

Voor veel kinderen begint in groep 1 of 2 de leerplicht. Die gaat in op de eerste schooldag van de maand nadat je kind 5 jaar is geworden. Vanaf dat moment moet je kind naar school en mag je het niet zomaar thuishouden. Voor 5-jarigen geldt nog een kleine uitzondering: je mag een vijfjarige een beperkt aantal uren per week thuishouden. Hoe dat zit, lees je in ons artikel over de leerplicht.

Waarom zijn sommige kinderen in groep 2 al 6?

Kinderen stromen op hun vierde verjaardag in groep 1 in. Een kind dat vlak voor de zomervakantie 4 werd, zat maar kort in groep 1 en is in groep 2 een van de jongsten. Een kind dat in de herfst jarig is, kan juist bijna 6 zijn als groep 2 begint. Zo kan het leeftijdsverschil in groep 2 oplopen tot ongeveer een jaar.

Kleuterverlenging: een extra jaar in groep 2

Niet elk kind gaat na groep 2 meteen door. Soms besluit de school, samen met de ouders, dat een kind nog een jaar in de kleuterklas blijft. Dat heet kleuterverlenging. Het kind is dan 6 of zelfs 7 als het naar groep 3 gaat.

Vroeger gold de regel dat een kind dat vóór 1 oktober 6 werd, naar groep 3 ging. Die vaste leeftijdsgrens is afgeschaft. Scholen kijken nu naar de ontwikkeling van het kind, bijvoorbeeld:

• Kan het kind zich al een tijd concentreren op een taak?
• Herkent het letters en klanken, en kan het rijmen?
• Kan het tellen, hoeveelheden vergelijken en getallen herkennen?
• Gaat het zelfstandig en met plezier met de andere kinderen om?

Wat leer je in groep 2?

In groep 2 werken kinderen nog steeds veel met spel, maar komt de voorbereiding op groep 3 meer centraal te staan. Ze leren bijvoorbeeld de eerste letters, klanken in woorden horen, tellen tot 20, splitsen (5 is 2 en 3) en hun eigen naam schrijven.

Thuis spelenderwijs oefenen? Onze gratis werkbladen voor groep 2 bevatten tel- en splitsopdrachten die passen bij deze leeftijd.

Hoe oud ben je in groep 3?

Na groep 2 volgt groep 3. Daar zijn kinderen meestal 6 jaar als ze beginnen. Lees alles over die stap in ons artikel hoe oud ben je in groep 3, of bekijk het complete overzicht van de leeftijd per groep.

In groep 4 ben je meestal 7 jaar aan het begin van het schooljaar en word je in de loop van het jaar 8. Groep 4 is het tweede jaar na de kleuterklas. Kinderen kunnen dan al lezen en gaan nu vooral sneller en beter leren lezen, rekenen en schrijven.

Bereken in welke groep je kind zit

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

Waarom verschilt de leeftijd in groep 4?

De meeste kinderen in groep 4 zijn 7 of 8. Toch kan het verschil in een klas groter zijn:

• Geboortemaand: kinderen die in de zomer jarig zijn, zijn vaak de jongsten van de groep. Herfstkinderen zijn vaak de oudsten.
• Kleuterverlenging: een kind dat een extra jaar in groep 2 zat, is in groep 4 al 8 als het schooljaar begint.
• Doubleren of versnellen: een kind dat een groep overdoet, is ouder dan gemiddeld. Een kind dat een groep oversloeg, is jonger.

Een kind van 6 in groep 4 komt weinig voor, maar een kind van 9 aan het eind van groep 4 is zeker niet vreemd.

Wat leer je in groep 4?

Groep 4 is een belangrijk jaar voor de basisvaardigheden. In groep 3 leerde je kind lezen; in groep 4 wordt dat vlot en zelfstandig lezen. Ook bij rekenen gaat het tempo omhoog.

• Rekenen: optellen en aftrekken tot 100, de eerste tafels (vaak de tafels van 1, 2, 5 en 10) en een begin met geld rekenen.
• Klokkijken: hele en halve uren op de analoge klok, en soms al kwartieren.
• Taal en spelling: woorden met moeilijkere klankgroepen, zoals ei/ij en au/ou, en de eerste dictees.
• Lezen: langere teksten lezen en begrijpen wat er staat.

Zo oefen je thuis met groep 4

Kinderen in groep 4 kunnen al prima zelfstandig oefenen, zolang het kort en afwisselend is. Een paar ideeën:

• Maak een gratis rekenwerkblad voor groep 4 met sommen tot 100 en de eerste tafels.
• Oefen de tafels met de tafeltrainer en verdien een tafeldiploma.
• Doe samen een dictee voor groep 4.
• Oefen klokkijken met de interactieve analoge klok.

Hoe oud ben je in groep 5?

Na groep 4 volgt groep 5, waar kinderen meestal 8 jaar zijn. Lees meer in hoe oud ben je in groep 5, of bekijk het overzicht van de leeftijd per groep op de basisschool.

In groep 6 ben je meestal 9 jaar aan het begin van het schooljaar en word je in de loop van het jaar 10. Groep 6 is het midden van de bovenbouw: kinderen kennen de basis en gaan nu aan de slag met lastigere stof, zoals breuken, kommagetallen en langere teksten.

Bereken in welke groep je kind zit

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

Waarom is niet iedereen in groep 6 even oud?

De meeste kinderen in groep 6 zijn 9 of 10. Dat sommige klasgenoten ouder of jonger zijn, komt door:

• De geboortemaand: zomerkinderen zijn vaak de jongsten en herfstkinderen de oudsten van de groep.
• Kleuterverlenging: een kind dat een extra kleuterjaar had, is in groep 6 al 10 aan het begin van het jaar.
• Doubleren: wie een groep overdoet, kan aan het eind van groep 6 al 11 zijn.
• Versnellen: een kind dat een groep oversloeg, kan in groep 6 nog 8 zijn.

Wat leer je in groep 6?

In groep 6 merken veel kinderen dat de stof abstracter wordt. Je moet niet alleen iets kunnen uitrekenen, maar ook begrijpen waarom.

• Rekenen: breuken (een half, een kwart, een derde), kommagetallen, vermenigvuldigen met grotere getallen en de eerste deelsommen met een rest.
• Meten: lengte, gewicht en inhoud omrekenen, bijvoorbeeld van meter naar centimeter.
• Taal: werkwoordspelling (de eerste d/t-regels), woordsoorten en zinsontleding.
• Begrijpend lezen: langere informatieve teksten en vragen waarbij je moet nadenken over de bedoeling van de schrijver.
• Wereldoriëntatie: topografie, geschiedenis en natuur krijgen meer aandacht.

Groep 6 en het schooladvies

Het definitieve schooladvies krijgt je kind pas in groep 8. Toch tellen de toetsresultaten uit groep 6 al mee in het beeld dat de school van je kind vormt. Veel scholen houden in groep 6 of 7 een eerste gesprek over de verwachtingen voor de middelbare school. Meer over dit traject lees je in ons artikel over de doorstroomtoets en het schooladvies.

Thuis oefenen met groep 6

• Maak een gratis rekenwerkblad voor groep 6 met breuken en kommagetallen.
• Oefen werkwoordspelling met het werkblad werkwoordspelling.
• Doe een dictee voor groep 6 of oefen begrijpend lezen voor groep 6.

Hoe oud ben je in de andere groepen?

Voor groep 6 komt groep 5, waar kinderen meestal 8 zijn (lees meer over groep 5). Daarna volgt groep 7, met kinderen van 10 en 11 jaar. Alle leeftijden zie je in het overzicht van de leeftijd per groep.

In groep 7 ben je meestal 10 jaar aan het begin van het schooljaar en word je in de loop van het jaar 11. Groep 7 is het voorlaatste jaar van de basisschool. Voor veel kinderen en ouders is het het jaar waarin de middelbare school ineens dichtbij komt.

Bereken in welke groep je kind zit

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

Leeftijdsverschillen in groep 7

Net als in de andere groepen zijn niet alle kinderen in groep 7 even oud. Zomerkinderen zijn vaak de jongsten en herfstkinderen de oudsten. Kinderen die een kleuterverlenging hadden of een groep overdeden, kunnen aan het eind van groep 7 al 12 zijn. Kinderen die een groep oversloegen, zijn soms pas 9 als het jaar begint. Een verschil van een jaar of iets meer binnen de klas is heel gewoon.

Wat leer je in groep 7?

In groep 7 komt veel nieuwe en lastige stof voorbij. Daarom zeggen veel leerkrachten dat groep 7 een van de zwaarste jaren van de basisschool is.

• Rekenen: procenten, verhoudingen, breuken vermenigvuldigen en delen, kommagetallen en schaal.
• Taal: uitgebreidere werkwoordspelling (ook de voltooid deelwoorden), zinsontleding en woordsoorten.
• Begrijpend lezen: teksten samenvatten, hoofd- en bijzaken onderscheiden en feiten van meningen scheiden.
• Zelfstandig werken: plannen, een werkstuk of spreekbeurt voorbereiden en huiswerk bijhouden.

Groep 7 en de middelbare school

Het voorlopig schooladvies krijgt je kind in groep 8. Toch speelt groep 7 een grote rol. De toetsresultaten en de werkhouding van je kind in groep 7 bepalen voor een belangrijk deel welk niveau de school verwacht. Veel scholen houden aan het eind van groep 7 een gesprek over het verwachte niveau, soms een pre-advies genoemd.

Wil je alvast weten wat de niveaus betekenen? Bekijk ons overzicht van de niveaus op de middelbare school. Hoe het schooladvies en de toets in groep 8 werken, lees je in ons artikel over de doorstroomtoets.

Thuis oefenen met groep 7

• Maak een gratis rekenwerkblad voor groep 7 met procenten en verhoudingen.
• Oefen redactiesommen: verhaaltjessommen zijn in groep 7 een grote uitdaging.
• Werk aan begrijpend lezen voor groep 7 en werkwoordspelling.

Hoe oud ben je in de andere groepen?

Voor groep 7 komt groep 6, met kinderen van 9 en 10 jaar. Na groep 7 volgt groep 8, het laatste jaar van de basisschool. Alle leeftijden op een rij vind je in het overzicht van de leeftijd per groep.

In groep 8 ben je meestal 11 jaar aan het begin van het schooljaar en word je in de loop van het jaar 12. Groep 8 is het laatste jaar van de basisschool. Na de zomervakantie gaan de meeste kinderen als 12-jarige naar de brugklas van de middelbare school.

Oefenen voor de doorstroomtoets? Maak de gratis oefentoets rekenen en taalverzorging en zie meteen per onderdeel hoe het ging.

Bereken in welke groep je kind zit

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

Is iedereen in groep 8 even oud?

Nee. Kinderen die in de zomer jarig zijn, zijn vaak nog 11 als ze naar de brugklas gaan. Herfstkinderen zijn juist vaak al 12 als groep 8 begint. Daarnaast zijn er kinderen die een kleuterverlenging hadden of een groep hebben overgedaan: zij zijn aan het eind van groep 8 soms al 13. Kinderen die een groep oversloegen, kunnen in groep 8 pas 10 zijn.

Het jaar van het schooladvies en de doorstroomtoets

Groep 8 draait voor een groot deel om de overstap naar de middelbare school. Voor schooljaar 2026-2027 ziet het tijdpad er zo uit:

Wat	Wanneer (2026-2027)
Voorlopig schooladvies	10 t/m 31 januari 2027
Doorstroomtoets	25 januari t/m 12 februari 2027
Uitslag toets naar de school	Uiterlijk 15 maart 2027
Definitief schooladvies	Uiterlijk 24 maart 2027
Aanmelden middelbare school	25 t/m 31 maart 2027

Valt de doorstroomtoets hoger uit dan het voorlopig advies, dan moet de school het advies in principe naar boven bijstellen. Een advies wordt nooit naar beneden bijgesteld. Lees alles over de toets en de verschillende varianten in ons artikel doorstroomtoets 2027: alles op een rij.

Wat leer je in groep 8?

In groep 8 komt weinig echt nieuwe stof bij. Het jaar staat vooral in het teken van herhalen en verdiepen: alle rekenonderwerpen van groep 5 tot en met 7, werkwoordspelling en begrijpend lezen. Daarnaast werken kinderen aan zelfstandigheid, zodat ze klaar zijn voor de middelbare school. Na de toets volgen vaak nog de eindmusical en het schoolkamp.

Thuis oefenen voor groep 8

• Maak gratis werkbladen voor groep 8 om de rekenstof van de afgelopen jaren te herhalen.
• Oefen begrijpend lezen voor groep 8 en redactiesommen.
• Herhaal de werkwoordspelling.

Hoe oud ben je in de brugklas?

In de brugklas ben je meestal 12 jaar en word je 13. Welke middelbare school past bij je kind, hangt af van het advies: vmbo, havo of vwo. In ons overzicht van de niveaus op de middelbare school lees je wat elk niveau inhoudt. Alle leeftijden op de basisschool vind je in het overzicht van de leeftijd per groep.

In Nederland geldt de leerplicht vanaf 5 jaar tot en met het schooljaar waarin je kind 16 wordt. De leerplicht begint op de eerste schooldag van de maand nadat je kind 5 jaar is geworden. Daarna volgt de kwalificatieplicht: jongeren tot 18 jaar moeten naar school tot ze een startkwalificatie hebben.

Bereken wanneer je kind leerplichtig is

Vul de geboortedatum in. Je ziet direct in welke groep je kind dit schooljaar meestal zit, en wanneer het naar groep 3 en de brugklas gaat.

Geboortedatum

Schooljaar

Bereken groep

Ik weet alleen de leeftijd

Dit is de gebruikelijke route. De school beslist uiteindelijk, bijvoorbeeld bij een extra kleuterjaar, doubleren of versnellen.

Hieronder lees je per leeftijd wat er geldt, en wat dat betekent voor verlof en vakanties.

De leerplicht per leeftijd

Leeftijd	Wat geldt er?
4 jaar	Je kind mag naar school, maar hoeft nog niet. Bijna alle kinderen gaan wel.
5 jaar	Leerplichtig vanaf de eerste schooldag van de maand na de vijfde verjaardag. Een vijfjarige mag nog beperkt thuisblijven.
6 tot 16 jaar	Volledig leerplichtig.
16 en 17 jaar	Kwalificatieplicht: naar school tot je een startkwalificatie hebt.
18 jaar	Niet meer leerplichtig.

Vanaf wanneer is je kind leerplichtig?

Een kind mag naar de basisschool vanaf de vierde verjaardag. Vanaf dat moment begint het meestal in groep 1. Met 4 jaar is je kind nog niet leerplichtig. Je mag je kind dan dus thuishouden zonder dat je dat hoeft te melden.

De leerplicht begint op de eerste schooldag van de maand nadat je kind 5 jaar is geworden. Een voorbeeld: wordt je kind op 12 maart 5, dan is het leerplichtig vanaf de eerste schooldag in april. Vanaf dat moment ben je als ouder strafbaar als je je kind zonder geldige reden thuishoudt.

De uitzondering voor vijfjarigen

Voor vijfjarigen geldt een kleine uitzondering, omdat een hele schoolweek voor jonge kinderen soms nog zwaar is. Je mag een vijfjarige ten hoogste 5 uur per week thuishouden. Je meldt dit bij de directeur van de school. Met toestemming van de directeur kan dat met nog eens 5 uur worden uitgebreid, tot maximaal 10 uur per week. Zodra je kind 6 wordt, vervalt deze regeling.

Tot wanneer duurt de leerplicht?

De volledige leerplicht stopt aan het eind van het schooljaar waarin je kind 16 wordt. Een schooljaar loopt van 1 augustus tot en met 31 juli. Wordt je kind in december 16, dan maakt het dat schooljaar dus nog af.

De leerplicht kan ook eerder stoppen: zodra een kind minstens 12 volledige schooljaren naar school is geweest. Een overgeslagen groep telt daarbij mee als een volledig jaar.

Kwalificatieplicht: naar school tot 18

Na de volledige leerplicht volgt de kwalificatieplicht. Jongeren van 16 en 17 die nog geen startkwalificatie hebben, moeten verder leren. Een startkwalificatie is minimaal:

• een havodiploma;
• een vwo-diploma; of
• een mbo-diploma op niveau 2 of hoger.

Een vmbo-diploma is dus geen startkwalificatie. Leerlingen die na het vmbo stoppen, moeten nog door naar het mbo. Wie een mbo-opleiding in de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) volgt, mag leren en werken combineren. Het kabinet wil de kwalificatieplicht in de toekomst verlengen tot 21 jaar, maar dat is nu nog een plan en geen regel.

Verlof en vakantie buiten de schoolvakanties

Een leerplichtig kind moet elke schooldag naar school. Vrij vragen kan alleen in bijzondere situaties, bijvoorbeeld bij een bruiloft of begrafenis in de familie. Je vraagt verlof aan bij de directeur van de school. Op vakantie gaan buiten de schoolvakanties is alleen in uitzonderlijke gevallen toegestaan, bijvoorbeeld als je door je beroep in geen enkele schoolvakantie weg kunt. Bij twijfel of ongeoorloofd verzuim schakelt de school de leerplichtambtenaar van de gemeente in.

Meer over leeftijden op school

Wil je weten in welke groep je kind zit bij welke leeftijd? Bekijk het overzicht van de leeftijd per groep op de basisschool. Over de niveaus en diploma’s op de middelbare school lees je meer in de niveaus op de middelbare school.

De doorstroomtoets is de verplichte toets in groep 8 die laat zien welk niveau op de middelbare school bij je kind past. In schooljaar 2026-2027 wordt de toets afgenomen tussen 25 januari en 12 februari 2027. De toets geldt als een tweede mening naast het schooladvies van de basisschool: scoort je kind hoger dan verwacht, dan moet de school het advies in principe verhogen.

Oefenen voor de doorstroomtoets? Maak de gratis oefentoets rekenen en taalverzorging en zie meteen per onderdeel hoe het ging.

Belangrijke data voor schooljaar 2026-2027

Stap	Datum
Voorlopig schooladvies	10 t/m 31 januari 2027
Afname doorstroomtoets	25 januari t/m 12 februari 2027 (papieren toetsen op 26 en 27 januari)
Uitslag naar de basisschool	Uiterlijk 15 maart 2027
Definitief schooladvies	Uiterlijk 24 maart 2027
Centrale aanmeldweek middelbare school	25 t/m 31 maart 2027

Binnen de afnameperiode kiest de school zelf op welke dagen de leerlingen de toets maken. Vraag dus bij de leerkracht na wanneer de toets op jouw school is.

Van eindtoets naar doorstroomtoets

Tot en met 2023 maakten leerlingen in april een eindtoets, nadat ze hun schooladvies al hadden gekregen. Sinds 2024 heet die toets de doorstroomtoets en is hij naar voren gehaald, naar januari en februari. Zo ligt de uitslag er op tijd om het advies nog aan te passen vóór de aanmelding bij de middelbare school. De gedachte daarachter: kinderen krijgen gelijkere kansen, omdat een te laag advies nog kan worden rechtgezet.

Welke doorstroomtoetsen zijn er?

De basisschool kiest zelf welke toets haar leerlingen maken. Alle leerlingen van één school maken dezelfde toets. Voor schooljaar 2026-2027 zijn deze vijf toetsen toegestaan:

Toets	Aanbieder
IEP Doorstroomtoets	Bureau ICE
Route 8 Doorstroomtoets	A-VISION
Dia-toets	Diataal
Leerling in beeld Doorstroomtoets	Cito
DOE-toets	Rijksoverheid

De toetsen verschillen in vorm. De ene toets is bijvoorbeeld wat taliger dan de andere, of wordt digitaal afgenomen in plaats van op papier. Alle toetsen meten wel dezelfde vaardigheden en geven dezelfde soort uitslag.

Wat wordt er getoetst?

De doorstroomtoets meet drie onderdelen:

• Lezen (begrijpend lezen)
• Taalverzorging (spelling, grammatica en interpunctie)
• Rekenen

Vakken als aardrijkskunde, geschiedenis en natuur zitten er niet in. Per onderdeel laat de uitslag zien welk referentieniveau je kind beheerst. Voor taal zijn dat 1F en 2F, voor rekenen 1F en 1S. Niveau 1F is het basisniveau dat bijna alle kinderen aan het eind van groep 8 halen. 2F (taal) en 1S (rekenen) zijn de hogere streefniveaus. Daarnaast geeft de toets een toetsadvies: het schooltype dat bij de scores past.

Hoe werkt het bijstellen van het schooladvies?

De basisschool geeft eerst een voorlopig schooladvies, gebaseerd op de ontwikkeling van je kind in de afgelopen jaren. Daarna volgt de toets. Is het toetsadvies hoger dan het voorlopig advies, dan moet de school het advies in principe naar boven bijstellen. De school mag daar alleen van afzien als ze vindt dat dat niet in het belang van je kind is, en moet dat dan goed onderbouwen. Een advies wordt nooit naar beneden bijgesteld door een lagere toetsuitslag. Voor leerlingen met een advies voor praktijkonderwijs gelden andere regels.

Straks één toets voor alle leerlingen

Over de vergelijkbaarheid van de verschillende toetsen bestaan al langer zorgen. Daarom wil het kabinet dat alle leerlingen in groep 8 vanaf schooljaar 2029-2030 dezelfde doorstroomtoets maken. Scholen kunnen dan nog wel kiezen tussen een digitale en een papieren versie. Tot die tijd blijven scholen kiezen uit de toegestane toetsen.

Moet elk kind de doorstroomtoets maken?

Bijna alle leerlingen in groep 8 maken de toets. In een paar situaties hoeft een leerling niet mee te doen, bijvoorbeeld bij een verstandelijke beperking of als een kind nog maar kort in Nederland woont en de taal nog onvoldoende beheerst. De school beslist dit en bespreekt het met de ouders.

Oefenen voor de doorstroomtoets

Je kunt niet echt leren voor de doorstroomtoets, want de toets meet wat je kind in acht jaar basisschool heeft opgebouwd. Wel helpt het als je kind gewend is aan de soort opgaven en rustig blijft. Oefen bijvoorbeeld met:

• onze gratis werkbladen voor groep 8, die alle rekenstof herhalen;
• begrijpend lezen voor groep 8;
• redactiesommen en werkwoordspelling.

Meer over het laatste jaar van de basisschool lees je in hoe oud ben je in groep 8. Wat de verschillende schooladviezen betekenen, staat in ons overzicht van de niveaus op de middelbare school.

De IEP-toets is een doorstroomtoets voor groep 8, gemaakt door Bureau ICE. De IEP Doorstroomtoets meet lezen, taalverzorging en rekenen en wordt afgenomen in twee dagdelen van ongeveer twee uur. Het is een van de meest gebruikte toetsen: in schooljaar 2024-2025 kozen ruim 8.500 basisscholen voor IEP.

De toets is ontworpen om kinderen zo min mogelijk spanning te geven, met een frisse opmaak, korte teksten en duidelijke vragen.

Wat meet de IEP-toets?

Net als de andere doorstroomtoetsen toetst IEP de drie verplichte onderdelen:

• Lezen: teksten begrijpen en er vragen over beantwoorden.
• Taalverzorging: spelling, werkwoordspelling, grammatica en leestekens.
• Rekenen: getallen, verhoudingen, meten en meetkunde, en verbanden.

Per onderdeel zie je in de uitslag welk referentieniveau je kind beheerst: 1F of 2F voor taal en 1F of 1S voor rekenen. Daarnaast geeft de toets een toetsadvies voor een schooltype, zoals vmbo-tl, havo of vwo.

Hoe verloopt de afname?

De IEP-toets wordt verdeeld over twee dagdelen, meestal twee ochtenden. Zo hoeft je kind niet alles in één keer te maken. Of de toets op papier of digitaal wordt gemaakt, kiest de school. De leerkracht laat vooraf weten op welke dagen de toets is.

Data voor 2026-2027

Alle doorstroomtoetsen worden in dezelfde periode gemaakt: tussen 25 januari en 12 februari 2027. Papieren toetsen worden op 26 en 27 januari afgenomen. Het voorlopig schooladvies krijgt je kind vóór de toets, tussen 10 en 31 januari. De uitslag gaat uiterlijk 15 maart naar de school en het definitieve advies volgt uiterlijk 24 maart 2027.

Wat als de uitslag hoger is dan het advies?

Is het toetsadvies van de IEP-toets hoger dan het voorlopig schooladvies, dan moet de school het advies in principe verhogen. Een lagere uitslag leidt nooit tot een lager advies. Meer over de regels lees je in ons artikel doorstroomtoets 2027: alles op een rij.

Oefenen

Voor de doorstroomtoets hoef je niet te stampen: de toets meet wat je kind in acht jaar heeft geleerd. Wel helpt het als je kind de soort opgaven kent en ontspannen aan de toets begint. Oefen bijvoorbeeld met onze gratis werkbladen voor groep 8, begrijpend lezen voor groep 8 en redactiesommen.